Eskiden zaman zaman açıp Wikipedia'da rastgele makaleler okurdum. Bunu yapanlar bilir; oradan oraya atlarken saatlerce okursunuz da okursunuz. İçerisindeki her link yeni bir bilgi içerir, dayanamaz ona da gider okursunuz. Eğlencelidir.
Uzun bir süredir bunu pek yapmadığımı fark edince Claude'un schedule özelliği ile her sabah bana belirlediğim konu başlıklarında günlük bilgiler vermesini istedim. Her gün farklı bir konu ve yeni bir bilgi. Belki oradan öğrendiklerimi burada yazar ve üzerine birkaç yorum yaparım.
Claude bugünün konusunu edebiyat olarak belirlemişti. Edebiyat alanında az bilinen, doğrulanabilir bir bilgi. Aynı şekilde aktarıyorum;
"Bugünün konusu: Edebiyat.
Biliyor muydun, İngilizcedeki "serendipity" kelimesi -bugün pazarlama, inovasyon ve tasarım dünyasında "beklenmedik, hoş bir keşif" anlamında sıkça kullanılan o popüler kelime- doğrudan bir edebiyat eserinden, hatta özel bir mektuptan doğmuş.
İngiliz yazar Horace Walpole, 28 Ocak 1754'te arkadaşı Horace Mann'a yazdığı bir mektupta bu kelimeyi icat etmiş. Esin kaynağı, 1302'de Fars şair Amir Khusrow'un "Hasht-Bihist" adlı eserinde yer alan "Serendip'in Üç Prensi" masalıymış: Üç prens, kaybolan bir deveyi ustaca gözlem ve akıl yürütmeyle iz sürerek bulur, ama başlarına beklenmedik olaylar gelir ve en sonunda tesadüfen kurtulurlar.
Walpole bu hikâyedeki "aranmayan ama akıllıca gözlemle rastlanan şans" temasını tanımlamak için "serendipity" kelimesini türetmiş; "Serendip" de zaten Seylan'ın (günümüz Sri Lanka) eski adıymış.
İşin ilginç yanı, kelime 1754'te ortaya çıkmasına rağmen 1833'e kadar hiç yayımlanmamış ve 1900'lerin başına kadar sözlüklere bile girmemiş; asıl popülerliğini 20. yüzyılda, özellikle de bilim, tasarım ve pazarlama çevrelerinde "planlanmamış ama değerli keşif" kavramını anlatmak için kazanmış.
Yani her kullandığın "serendipity" ya da "serendipite" kelimesinde, aslında 700 yıl önce yazılmış bir Fars masalının izini taşıyorsun."
Kelimelerin kökenleri oldum olası ilgimi çekmiştir. İlk ortaya çıkışı, günümüze gelene kadar nasıl bir yolculuk izlediği, kültürel düzeyde uğradığı değişimler insanlığın hikayesine dair önemli bilgiler veriyor çünkü.
Serendipity kelimesi uzun yıllar kullanılmamış olsa da yine de bir köşede kendi hikayesini yazmayı beklemiş. Zamanı gelince de hayatımıza dahil olmuş.